Listy

List pasterski na I Niedzielę Wielkiego Postu, czytania z Roku C

„Żaden pług polski cudzej nie pruł ziemi” (Norwid) (List pasterski na I Niedzielę Wielkiego Postu, czytania z Roku C). Czcigodni Bracia w kapłaństwie, Bracia i

„Żaden pług polski cudzej nie pruł ziemi” (Norwid)
(List pasterski na I Niedzielę Wielkiego Postu, czytania z Roku C).

Czcigodni Bracia w kapłaństwie,
Bracia i Siostry w Ŝyciu konsekrowanym,
Ukochani Diecezjanie!

Ojciec Święty Benedykt XVI tegoroczne orędzie na Wielki Post poświęcił
sprawiedliwości, obierając za punkt wyjścia słowa św. Pawła: „Jawną się stała
sprawiedliwość BoŜa […] przez wiarę w Jezusa Chrystusa (Rz 3,21$22)”. Oczywiście,
słowo sprawiedliwość moŜe mieć znaczenia o roŜnych odcieniach
treściowych. Najczęściej mówi się, Ŝe sprawiedliwość wymaga, aby: „dać
kaŜdemu to, co mu się naleŜy” (dare cuique suum). Nie jest, niestety, jasne, co
naleŜy rozumieć pod terminem „suum”2 „co jest jego”, albo „co mu się naleŜy”
(wszystkie cytaty bez podania źródła są wzięte z Orędzia Benedykta XVI na Wielki Post 2010).
Człowiekowi naleŜy się to, co ma słuŜyć zaspokojeniu jego potrzeb
materialnych, ale czy tylko? A co w takim razie z potrzebami kulturowymi? A
jeszcze bardziej, co naleŜy robić z potrzebami duchowymi?

1. Pytanie o to, co sprawiedliwe, to pytanie o miłość.
I takich, jak powyŜej, pytań moŜe być sporo. Trzeba więc szukać czegoś
bardziej wyrazistego, co mogłoby w jakiś sposób połączyć te wszystkie
potrzeby, zwłaszcza kiedy uwzględnimy całość Ŝycia ludzkiego. Nikt z nas
wcześniej nawet na samo Ŝycie nie zapracuje. To moŜe być nam jedynie darmo
dane, a skoro tak, to zwykła sprawiedliwość, wyraŜająca się w postawie: „coś
za coś”, nie spełni naszych oczekiwań. Z tego to właśnie względu Ojciec Święty
kieruje naszą uwagę ku miłości. Warto pamiętać, Ŝe Chrystus Pan Ŝyjąc na
ziemi pamiętał o potrzebach materialnych, odrzucał obojętność względem
potrzebujących jakiegoś wsparcia, jednak ta zwyczajna ludzka sprawiedliwość
rozdzielcza nie zaspokaja w pełni oczekiwań człowieka. Nie odpowiada na to,
co jest „jego”, czyli „suum”. To moŜe się dokonać jedynie wtedy, kiedy
człowiek skieruje się ku Bogu.
W polemice z Panem Jezusem nieraz faryzeusze twierdzili, Ŝe wszelkie
zło pochodzi z zewnątrz. Owszem, wiele zła ma swoje zewnętrzne rodowody,
ale jest to spojrzenie zbyt zawęŜone, poniewaŜ właśnie niesprawiedliwość ma
swoje źródło we wnętrzu człowieka, czyli w jego sercu. A jak zaznacza PapieŜ:
„człowieka osłabia wewnętrzna siła, która ogranicza jego zdolność do komunii z 2

drugim człowiekiem”. A ta wewnętrzna siła to nic innego jak pragnienie wybicia
się „nad innych”, albo „przeciw innym”, to najzwyczajniejszy „egoizm”, który ma
swoje korzenie w grzechu pierworodnym, kiedy to podobne pragnienia
zostały podszepnięte przez szatana pierwszym rodzicom.

Przeczytaj też!  List biskupa Eidsviga w trudnym dla Kościoła czasie

2. Kłopoty z ziemską sprawiedliwością.
Pierwsi rodzice, idąc za głosem pokusy, „zastąpili logikę ufności w Miłość
logiką opartą na podejrzliwości i rywalizacji” (por. Rdz 3, 126). Z logiką
sprawiedliwości jest róŜnie. Nasz poeta Cyprian Kamil Norwid pisze:
„śaden pług polski cudzej nie pruł ziemi,
Więc poczytani będziem jak złodzieje.
śaden duch polski nie zerwał z swojemi
$ A więc nas uczyć będą $ czym są dzieje?” (Klątwa).
Norwid nieco ironicznie postrzega, Ŝe często moŜna być oskarŜanym o
niesprawiedliwość, chociaŜ nie sięga się po cudze, ale ludzie niecni tak
postępują, aby usprawiedliwiać samych siebie. Podobnie się dzieje w sferze
duchowej, chociaŜ byśmy dochowali wierności wspólnocie i nie byli
egoistami, to egoiści nas będą oskarŜać, zniekształcając obraz dziejów,
zakłamując historię.
I z taką rzeczywistością spotykamy się obecnie. Natomiast Orędzie
chrześcijańskie 2 według PapieŜa 2 jest pozytywną odpowiedzią na ludzkie
pragnienie sprawiedliwości. Czytamy o tym w Liście św. Pawła do Rzymian:
„…teraz jawną się stała sprawiedliwość BoŜa niezaleŜna od Prawa […] przez wiarę w
Jezusa Chrystusa dla wszystkich, którzy wierzą. Bo nie ma tu róŜnicy: wszyscy
bowiem zgrzeszyli i pozbawieni są chwały BoŜej, a dostępują usprawiedliwienia za
darmo, z Jego łaski, przez odkupienie, które jest w Chrystusie Jezusie” (Rz 3, 21224).
W świetle tego lepiej rozumiemy, skąd się biorą róŜnego rodzaju
niejasności w ludzkim prawie stanowionym. Okazuje się, Ŝe trudno sobie
wyobrazić dobre prawo stanowione bez odniesienia do Pana Boga. Taka jest
wymowa Objawienia. Takie jest nauczanie św. Pawła. A nasze kłopoty z
ludzkimi prawami biorą się z braku odniesienia do Boga. Ale czyŜ nie
powinniśmy się zorientować o tym juŜ zaraz na początku stanowienia prawa,
kiedy egoistyczne interesy grup, albo znaczących jednostek usiłują wywrzeć
decydujący wpływ na kształt stanowionego prawa? Jest ono wskutek tego juŜ
w samym zarodku niegodziwe, zagmatwane.
Nasze kłopoty z prawem mają swoje źródło w niewierności Prawu
BoŜemu. I nie da się uchwalić dobrego prawa wbrew Prawu BoŜemu. Taka
jest rzeczywistość ludzka, a kaŜde odkrycie jakiejś niedoskonałości w ludzkim
prawie stanowionym, jest równoznaczne z przyznaniem się do niewierności
Bogu. MoŜe nas jedynie dziwić, Ŝe wśród stanowiących prawo na przekór
Prawu BoŜemu niektórzy uwaŜają się za wierzących. Warto w tym miejscu,
nawiązując do poetyckich wersetów Norwida, przypomnieć poprzedzający je
cytat z Psalmu LXXXIX: „Wspomnij, Panie, na zelŜywość sług Twoich $ a jakom
ponosił wzgardę w zanadrzu swym od wszystkich narodów moŜnych”. Niestety, 3

Przeczytaj też!  List Rektora Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie na drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia 2008 roku

takie doświadczenia wciąŜ dają o sobie znać, niezaleŜnie od tego, czy było coś
przeŜywane dawniej, czy teŜ obecnie.

3. Nasza sprawiedliwość w Jezusie Chrystusie.
Powróćmy więc do naszego Zbawcy i zastanówmy się nad tym, w czym
się przejawia sprawiedliwość Jezusa Chrystusa? Najpierw, wypada zauwaŜyć,
Ŝe pochodzi ona „od łaski”, gdyŜ „przebłaganie dokonuje się «mocą krwi» Jezusa”.
A to nas prowadzi do miłości, do miłości Syna BoŜego względem nas. Nie ma
bowiem sprawiedliwości autentycznej, jeśli nie ma z jednej strony wierności
względem woli BoŜej, a z drugiej szacunku dla uprawnień bliźniego.
Wyraźnie o tym mówi Benedykt XVI: „Ŝe przestrzeganie Prawa opiera się
na wierze w Boga, który pierwszy «wysłuchał skargi» swego ludu i «zstąpił, aby go
wyrwać z rąk Egiptu» (por Wj 3, 8)”, czyli uwolnić od bardzo dokuczliwego zła.
O tym nas poucza pierwsze dzisiejsze czytanie, które przypomina
dziękczynienie za zbiory. Modlitwa zaś, jaką wtedy odmawiano, w sposób
zwięzły ukazuje dzieje wyzwolenia narodu wybranego i szczere wyznanie
przezeń wiary w Boga. Do tego samego faktu nawiązuje św. Paweł w Liście do
Rzymian. I tak, jak naród wybrany swoją wiarę łączył z uwolnieniem z
niewoli, tak w Nowym Przymierzu wiara i cała rzeczywistość zbawcza
zawiera się w zmartwychwstaniu, poniewaŜ zmartwychwstały Chrystus jest
prawdziwym Panem – „Jezus jest Panem”.
To wyznanie nabiera jakby dodatkowej mocy dzięki próbie kuszenia, o
której opowiada św. Łukasz. Szatan chce przeszkodzić odkupieniu. Chce nie
dopuścić, aby miłość mogła stać się fundamentem sprawiedliwości. Ale, na
szczęście, szatan zostaje pokonany, a znakiem jego klęski jest KrzyŜ. I stąd się
bierze ta wroga postawa w stosunku do Chrystusowego KrzyŜa.

4. Wielki Post to okazja do poznania sprawiedliwości.
W rzeczywistości KrzyŜa sprawiedliwość znajduje swój sens. Oto Pan
Bóg w swoim Synu daje okup za naszą wolność. Jest to wielka cena. W
bliskości KrzyŜa człowiek moŜe odkryć wartość sprawiedliwości, ale co
najwaŜniejsze, tylko we współpracy z KrzyŜem człowiek osiągnąć
usprawiedliwienie.
KrzyŜ bowiem mówi o naszej niewystarczalności moralnej, przestrzega
przed złudzeniami, wskazuje na potrzebę Boga w Ŝyciu i znaczenie obecności
bliźniego. To dzięki temu łatwiej przychodzi człowiekowi zrozumienie
BoŜego działania, które uwalnia „od tego, co moje, by dać mi darmo, «co mi się
naleŜy»”, w tym ewangelicznym ujęciu. A dziać się tak moŜe, poniewaŜ Pan
Jezus pozostawił nam Sakrament Pokuty i Eucharystii. Korzystajmy z nich i to
często. Wielki Post ułatwia nam dotarcie do tajemnic KrzyŜa i odkrywanie
BoŜej Miłości. Ku temu prowadzą naboŜeństwa Drogi KrzyŜowej i Gorzkich
śali, a następnie rekolekcje wielkopostne. Temu wreszcie sprzyja modlitwa,
post i jałmuŜna.
Pomoc Chrystusa sprawia, Ŝe będziemy mogli „dostąpić «większej» 4

Przeczytaj też!  List Pasterski Biskupa Rzeszowskiego na Wielki Post 2009 r.

sprawiedliwości, jaką jest sprawiedliwość miłości (por. Rz 13, 8$10), sprawiedliwość
tego, kto w kaŜdym przypadku zawsze czuje się bardziej dłuŜnikiem niŜ wierzycielem,
otrzymał bowiem więcej, niŜ moŜna się spodziewać”.
Taka postawa pomaga chrześcijaninowi w poznawaniu i rozumieniu
sprawiedliwości, w stanowieniu dobrego prawa, w wywieraniu wpływu na
„kształtowanie sprawiedliwych społeczności, w których wszyscy otrzymują to, co
konieczne, aby Ŝyć na miarę własnej godności ludzkiej, i w których sprawiedliwość jest
oŜywiana przez miłość”.
W związku z tym zapraszam do lektury Orędzia Ojca Świętego na
tegoroczny Wielki Post. Jego tekst znajduje się w „Niedzieli” Podlaskiej oraz w
innych pismach katolickich. Warto pochylić się nad tymi paroma stronicami.
Czas przecieŜ najwyŜszy, abyśmy uwolnili się od róŜnych błędnych teorii,
przezwycięŜyli interesowność i egoizm w stanowieniu prawa i w jego
zachowywaniu.
Świadomi zaś róŜnych braków, tym zdecydowaniej protestujmy
przeciw wszelkiej niesprawiedliwości i troszczmy się o dobre prawo. Miejmy
w tym względzie odwagę Psalmisty, który wołał:
„Czy sprawiedliwe wydajecie wyroki, o wy, moŜni tego świata?
Czy słusznie osądzacie synów ludzkich?
Niestety, ziemia jest pełna kłamstw waszych,
sama złość znajduje się w sercu waszym,
a wasze ręce wytaczają drogę nieprawości” (Ps. 58(57), 223).
Zabiegajmy o dobre prawo i troszczmy się o autentyczną
sprawiedliwość, aby nadszedł czas, kiedy:
„….ludzie mówić będą: Otrzymał sprawiedliwy nagrodę,
jest jeszcze Bóg, który świat sądzi” (Ps 58(58), 12).
Zawierzmy więc całym sercem Panu Bogu i nie lękajmy się zabiegać o
dobre ludzkie prawa, ciesząc się błogosławieństwem 2 Ojca i Syna, i Ducha
Świętego. Amen.

Oddany w Chrystusie
+ Antoni P. Dydycz
Biskup Drohiczyński

KURIA DIECEZJALNA Drohiczyn, 10 lutego 2010 r.
ul. Kościelna 10 L. 0125/2010
17’312 DROHICZYN

ZARZĄDZENIE: Niniejszy List pasterski Ordynariusza Drohiczyńskiego naleŜy
odczytać we wszystkich kościołach i kaplicach naszej Diecezji, w I niedzielę
Wielkiego Postu, 21 lutego 2010 roku.

Wikariusz Generalny

Artykuly o tym samym temacie, podobne tematy